Гэта чарговая выстава з выставачнага праекта "Беларуская фатаграфія: на стыку стагоддзяў", які рэалізуецца галерэяй візуальных мастацтваў NOVA цэнтральнай бібліятэкі імя Янкі Купалы, дзякуючы падтрымцы Інстытута адкрытага грамадства (OSI).

З'яўленне выставы старой беларускай фатаграфіі ў шэрагу выстаў сучаснай фатаграфіі зусім не выпадковае. Па-першае, нам цікава зрабіць своеасаблівую праекцыю сучаснай фатаграфіі Беларусі на яе падмурак, на гістарычны пласт беларускай фатаграфіі і паспрабаваць адсачыць, ці захавалася нейкая непарыўная сувязь паміж старадаўняй традыцыяй беларускай фатаграфіі і яе сучасным абліччам? Па-другое, зважаючы на фрагментарны характар развіцця беларускай фатаграфіі і на тое, што беларуская фатаграфія не мае па сённяшні дзень сваёй напісанай гісторыі і канцэпцыі яе далейшага развіцця, нам падаецца вельмі карысным спрычыніцца да знішчэння "белых плямаў" у гісторыі беларускай фатаграфіі праз арганізацыю публічнага паказу работ малавядомых аўтараў першай паловы ХХ стагоддзя Міхала Зубея >> і Фёдара Ястрэмскага >>, а таксама малавядомых работ знакамітага беларуска-польскага фатографа Яна Булгака >>, творчая актыўнасць якога таксама прыпадае на першую палову ХХ стагоддзя.

Дапамаглі рэалізаваць гэтую задуму нам супрацоўнікі Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі і Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. Адна частка экспазіцыйнага матэрыялу выставы "Адбіткі вечнасці" была запазычана менавіта з фондаў гэтых установаў (стэрэафатаграфіі Фёдара Ястрэмскага -- з фондаў Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі, фотапаштоўкі Яна Булгака -- з фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі). Другую частку экспазіцыі склалі фатаграфіі Міхала Зубея з прыватнай калекцыі Раманюкоў -- ці не самага прадстаўнічага на сённяшні дзень прыватнага збору беларускай фатаграфіі. Без шчырай і бескарыслівай дапамогі сп. Надзеі Саўчанка, сп. Тамары Зайцавай і сп. Дзяніса Раманюка наўрад ці гэтая выстава была б магчымая ўвогуле.

Трэба сказаць, што гэта не першая спроба працы галерэі NOVA з фатаграфічным матэрыялам, які мае надзвычайную гістарычную каштоўнасць. Прыгадайма выставу "Сховішча святла" >>, гістарычная частка якой складалася з фатаграфій з прыватнага збору Раманюкоў (1997) і сумесны з Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі выставачна-выдавецкі праект "Ян Булгак. Віленская элегія" >> -- першы публічны паказ арыгіналаў фотаработ Яна Булгака з калекцыі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі і пераклад эсэ Булгака "Krajobraz Wilenski" на беларускую мову (1999). Апошняя выстава зрабілася своеасаблівым "дэтанатарам" цэлага шэрагу падзей дзеля ўшанавання памяці пра нашага знакамітага майстра светлапісу.

Спадзяёмся, што і сённяшняя выстава не застанецца незаўважанай ні ўдумлівым гледачом, ні разважлівымі мас-медыя. З мноства крохкіх адбітачкаў мінулага можна скласці карціну Вечнасці...

Аўтар ідэі і куратар выставы
Уладзімір Парфянок

[[o]]